Körpəm niyə yaxşı əmmir? — Məmə rəddi və əmizdirmə problemləri barədə: Həkim Nərmin Əzizova

Körpənin yaxşı əmməməsi və ya anidən əmizdirməni rədd etməsi valideynləri ən çox narahat edən mövzulardan biridir. Xüsusilə yenidoğulmuş və ilk aylardakı körpələrdə əmizdirmə yalnız qidalanma deyil, həm də ana ilə körpə arasında emosional bağın formalaşdığı vacib bir prosesdir.

Bir çox hallarda körpənin məməni rədd etməsi ciddi problem deyil və müvəqqəti xarakter daşıyır. Bu vəziyyət tibbi ədəbiyyatda “Nursing Strike” — yəni “əmizdirmə tətili” və ya “məmə rəddi” kimi tanınır. Bu, körpənin süddən kəsilmək istədiyi anlamına gəlmir.

Dünya Səhiyyə Təşkilatı (WHO) və UNICEF ilk 6 ay ərzində körpənin yalnız ana südü ilə qidalanmasını, daha sonra uyğun əlavə qidalarla birlikdə əmizdirmənin 2 yaşa qədər və daha uzun müddət davam etdirilməsini tövsiyə edir. Bu səbəbdən əmizdirmə problemlərinin erkən aşkar olunması və düzgün idarə edilməsi körpənin sağlam inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Körpə niyə yaxşı əmmir?

Körpənin əmizdirməni rədd etməsinin səbəbləri həm körpədən, həm anadan, həm də ətraf mühitdən qaynaqlana bilər. Fikrimizcə, valideynlərin ilk növbədə panikaya düşməməsi vacibdir. Əksər hallarda səbəb keçici olur və düzgün yanaşma ilə aradan qalxır.

Fiziki narahatlıqlar

Burun tutulması, qulaq infeksiyası, ağız göbələyi infeksiyası (pamukçuk), ağız yaraları, qaz sancıları və ya reflüks kimi problemlər körpənin əmərkən narahatlıq hiss etməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə diş çıxarma dövründə damaqlarda yaranan həssaslıq körpənin əmizdirmədən uzaqlaşmasına gətirib çıxara bilər.

Bəzi hallarda körpə əmərkən ağlayır, başını geri çəkir və ya qısa müddət əmib məməni buraxır. Klinik praktikada bu davranışların əksər hallarda ağrı və ya diskomfortla əlaqəli olduğunu müşahidə edirik.

Süd axını ilə bağlı problemlər

Əmizdirmə zamanı südün çox sürətli və ya çox yavaş gəlməsi körpənin narahat olmasına səbəb ola bilər.

American Academy of Pediatrics (AAP) tərəfindən vurğulanan yanaşmalara görə, biberon istifadə edən körpələr südün fasiləsiz və daha sürətli axmasına öyrəşə bilər. Ana südündə isə südün gəlməsi üçün müəyyən müddət tələb olunur. Körpə südün dərhal gəlməməsinə əsəbiləşə və məməni rədd edə bilər.

Bu hallarda biz tövsiyə edirik ki, əmizdirmədən əvvəl az miqdarda süd sağılaraq süd axını başlatılsın. Bu, körpənin əmizdirməyə adaptasiyasını asanlaşdıra bilər.

Əmzik və biberon istifadəsi

Biberondan süd daha rahat gəldiyi üçün bəzi körpələr ana südünü əmərkən daha çox enerji sərf etmək istəmir. Nəticədə körpə məməni rədd etməyə başlaya bilər.

Əgər körpəyə sağılmış süd verilirsə, “Paced Bottle Feeding” — yəni addımlı biberon qidalandırması üsulunu tövsiyə edirik. Bu metodda biberon üfüqi tutulur və süd sərbəst axmır. Körpə südü məmədə olduğu kimi çəkərək qəbul edir. Bu yanaşma körpənin sonradan yenidən meməyə qayıtmasını asanlaşdıra bilər.

Yanlış əmizdirmə texnikası

Körpənin döşü düzgün qavraya bilməməsi əmizdirmə problemlərinin ən yayğın səbəblərindən biridir. Körpə yalnız məmə ucunu deyil, areola adlanan tünd hissəni də ağzına almalıdır. Əks halda həm körpə kifayət qədər süd ala bilmir, həm də ana ağrı hiss edir.

Bəzi körpələr müəyyən əmizdirmə mövqelərində özünü narahat hiss edə bilər. Fikrimizcə, bu zaman fərqli əmizdirmə pozisiyalarını sınamaq faydalıdır.

Nevroloji problemlər və əmizdirmə çətinliyi

Bəzi hallarda körpənin yaxşı əmməməsinin səbəbi nevroloji və ya inkişafla bağlı problemlər ola bilər. Yenidoğulmuş körpədə əmizdirmə prosesi yalnız aclıq hissi ilə deyil, həm də əmmə, udma və nəfəsalma reflekslərinin koordinasiyası ilə əlaqəlidir.

Vaxtından əvvəl doğulan körpələrdə, doğuş travması keçirmiş yenidoğulmuşlarda və ya bəzi nevroloji problemləri olan körpələrdə əmmə refleksi zəif inkişaf edə bilər.

Belə hallarda körpə:

döşü düzgün qavraya bilmir,

tez yorulur,

əmərkən yuxuya gedir,

südü udmaqda çətinlik çəkir,

tez-tez boğulur və ya öskürür.

Bəzi nevroloji vəziyyətlərdə körpədə əzələ tonusunun zəif və ya həddindən artıq gərgin olması da əmizdirmə prosesinə mənfi təsir göstərə bilər.

Əgər körpədə uzun müddət davam edən halsızlıq, zəif ağlama, reflekslərin zəifliyi və ya çəki artımının olmaması müşahidə olunursa, pediatr və ya uşaq nevroloqu tərəfindən qiymətləndirilməsini tövsiyə edirik.

“Biological Nurturing” — Bioloji qidalanma üsulu

Dr. Suzanne Colson tərəfindən araşdırılan və Royal College of Midwives tərəfindən dəstəklənən “Biological Nurturing” üsulu son illərdə əmizdirmə problemlərində effektiv yanaşma kimi qəbul edilir.

Bu metodda ana yarıuzanmış vəziyyətdə olur və körpə ananın sinəsi üzərində üzüüstü yerləşdirilir. Bu vəziyyət körpənin doğuşdan gələn reflekslərini — meməni axtarma və tapma instinktini aktivləşdirir.

Bu üsulun üstünlükləri:

Körpənin məməni daha rahat tutmasını təmin edir

Südün sürətlə axaraq körpəni narahat etməsinin qarşısını ala bilər

Ana və körpənin daha rahat hiss etməsinə kömək edir

Əmizdirməni daha təbii hala gətirir

Ətraf mühit və emosional faktorlar

Körpələr ətraf mühitə çox həssasdır. Səs-küylü, işıqlı və gərgin mühit körpənin diqqətini yayındıra bilər.

Ananın stressli və narahat olması da əmizdirmə prosesinə təsir edir. Körpələr ananın emosional vəziyyətini hiss edə bildikləri üçün sakit və rahat mühit yaratmağı tövsiyə edirik.

Uzun müddət ana ilə körpənin ayrı qalması və ya əmizdirmə fasilələrinin uzanması da məmə rəddinə səbəb ola bilər.

“Dream Feeding” — Yuxuda əmizdirmə taktikası

La Leche League International (LLLI) klinik müşahidələrinə görə bəzi körpələr tam ayıq olduqda məməni rədd etsələr də, yuxulu vəziyyətdə daha rahat əmirlər.

Bu üsulda körpə:

yuxuya gedərkən,

yuxudan yeni oyandıqda,

gecə yarıyuxulu halda əmizdirilir.

Bu zaman şüurlu müqavimət azalır və əmmə refleksi daha aktiv olur.

Körpə əmizdirməni rədd edirsə nə etmək lazımdır?

Dəri-dəriyə təması artırın

“Kenguru baxımı” adlanan dəri təması körpənin özünü təhlükəsiz hiss etməsinə kömək edir və əmizdirməyə marağı artıra bilər.

Körpəni məcbur etməyin

Meməyə zorla yaxınlaşdırmaq körpədə mənfi emosional yaddaş yarada bilər. Fikrimizcə, əmizdirmə sakit və təbii şəkildə təşviq edilməlidir.

Sakit mühit yaradın

Əmizdirmə zamanı otağın sakit və zəif işıqlı olması körpənin diqqətini toplamasına kömək edir.

Qazını çıxarın

Əmizdirmə zamanı udulan hava körpədə narahatlıq yarada bilər. Buna görə əmizdirmə zamanı fasilələrlə qaz çıxarmağı tövsiyə edirik.

Tez-tez, amma qısa əmizdirmələr edin

Körpə yorulmadan və əsəbiləşmədən daha qısa müddətli əmizdirmələr daha uğurlu nəticə verə bilər.

Nə zaman həkimə müraciət edilməlidir?

Əgər körpə:

çəki almırsa,

sidik və nəcis sayı azalıbsa,

həddindən artıq halsızdırsa,

uzun müddət məməni tamamilə rədd edirsə,

davamlı ağlayır və narahat görünürsə, mütləq pediatr və ya əmizdirmə məsləhətçisi ilə əlaqə saxlanmalıdır.

Nəticə

Körpənin yaxşı əmməməsi əksər hallarda keçici bir vəziyyətdir və düzgün yanaşma ilə həll olunur. Fikrimizcə, ən vacib məqam valideynlərin panikaya düşməməsi, körpəni məcbur etməməsi və əmizdirmə prosesinə səbirli yanaşmasıdır.

Biz tövsiyə edirik ki, düzgün əmizdirmə texnikası, ana ilə körpə arasında yaxın təmas, uyğun qidalandırma metodları və sakit mühit təmin olunsun. Erkən müdaxilə və peşəkar dəstək sayəsində bir çox əmizdirmə problemi uğurla idarə oluna bilir.

İstinadlar

World Health Organization (WHO). Infant and Young Child Feeding Guidelines.

UNICEF. Breastfeeding Recommendations.

American Academy of Pediatrics (AAP). Breastfeeding and the Use of Human Milk.

La Leche League International (LLLI). Breastfeeding Support Resources.

Royal College of Midwives. Biological Nurturing Resources.

Suzanne Colson. Biological Nurturing / Laid-back Breastfeeding.

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Breastfeeding Guidance.

Qeyd: Bu məqalənin hazırlanmasında beynəlxalq klinik tövsiyələr, sübutyönümlü tibbi mənbələr və elmi redaktə prinsiplərindən istifadə edilmişdir. Mətnin strukturlaşdırılması və dil korrektəsində süni intellekt əsaslı dil dəstəyi alətlərindən yardımçı vasitə kimi istifadə olunmuş, yekun tibbi redaktə müəllif tərəfindən aparılmışdır.