Dünyada, o cümlədən Azərbaycanda getdikcə məşhurlaşan ROBLOX oyunun təhlükəli tərəfləri
Son illərdə ROBLOX oyunu dünyada milyonlarla uşağın sevimli platformasına çevrilib. Azərbaycanda da uşaqlar və yeniyetmələr arasında sürətlə populyarlaşır. Platforma istifadəçilərə öz oyunlarını yaratmaq, paylaşmaq və başqalarının oyunlarını oynamaq imkanı verir.
Roblox-un yaranma hekayəsi
ROBLOX 2004-cü ildə David Baszucki və Erik Cassel tərəfindən yaradılıb. Başlanğıcda “DynaBlocks” adlanırdı, 2005-ci ildə adı dəyişdirildi və 2006-cı ilin sentyabrında rəsmi istifadəyə verildi. Platformada istifadəçilər Lua proqramlaşdırma dili ilə öz oyunlarını yarada bilirlər.
Uşaqların qarşılaşdığı risklər
-
Qorxulu səhnələr: Bəzi oyunlarda “Sarah” adlı personajlar digərləri tərəfindən öldürülür və üzündə qara dəlik və qorxuducu vizual effekt qalır. Bu, uşaqlarda qorxu və stress yarada bilər.
-
Onlayn zorakılıq və təhqir: Chat və şəxsi mesajlar vasitəsilə uşaqlar təhqir və hədəf seçmə halları ilə üzləşə bilər.
-
Cinsi kimlik və sosial mövzular: Bəzi oyun və icmalar vasitəsilə homoseksuallıq mövzuları təbliğ olunur ki, bəzi valideynlər bunu narahatlıqla qarşılayır.
Psixoloji və fiziki təsirlər
-
Uzun müddət oyun oynayan uşaqlarda yuxu pozuntuları, diqqət dağınıqlığı və qorxu halları müşahidə olunur.
-
Oyun asılılığı fiziki aktivliyi azaldır, sosial bacarıqları zəiflədir.
Valideynlər üçün tövsiyələr
Pediatriya.az məsləhət görür:
-
Uşaqlarınızı yavaş-yavaş Roblox-dan uzaqlaşdırın.
-
Onlarla oyun zamanı yaşadıqları hissləri danışdırın, qorxularını öyrənin.
-
Alternativ rəqəmsiz və açıq hava fəaliyyətləri təklif edin.
-
Hesab parametrlərini və ödənişləri izləyin, yaş məhdudiyyətlərini aktiv edin.
-
Uşaqların oyun zamanı görmə, yuxu və davranış dəyişikliklərini izləyin.
Dünyada və Azərbaycanda vəziyyət
-
Rusiya və Türkiyə təhlükəsizlik və uygunsuz məzmun səbəbi ilə Roblox-u bloklayıb.
-
Çin, Oman, BƏƏ, İordaniya və bir sıra ərəb ölkələrində də platforma ya bloklanıb, ya da məhdudlaşdırılıb.
-
Azərbaycanda Roblox uşaqlar arasında sürətlə yayılır. Valideynlər uşaqların təhlükəsizliyinə və psixoloji vəziyyətinə diqqət etməlidir.
Uşaqlar üçün yaş qruplarına görə risklər
-
5–8 yaş: qorxu səhnələri və vizual effektlər daha təsirli ola bilər.
-
9–12 yaş: sosial ünsiyyət və predatör riskləri ön plana çıxır.
-
13+ yaş: ödəniş və oyun daxilində virtual valyuta ilə bağlı risklər arta bilər.
Nəticə
ROBLOX-un populyarlığı onun təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Valideynlər övladlarının oyun davranışını izləməli, yaş məhdudiyyətlərini aktiv etməli və təhlükəsiz oyun vərdişləri formalaşdırmalıdırlar.
İstinadlar
https://lent.az/xeber/texno/turkiyede-dunyanin-en-populyar-oyun-platformasi-bloklandi-164-milyon-istifadecisi-var-40614000?utm_source=chatgpt.com
https://apnews.com/article/dc930f8a8663e824fe03eee8bcae8a60?utm_source=chatgpt.com
https://www.reuters.com/business/media-telecom/florida-attorney-general-issues-subpoenas-roblox-over-child-safety-2025-10-20/
https://www.theverge.com/2024/8/8/24216300/turkey-blocks-roblox-instagram
https://en.wikipedia.org/wiki/Censorship_of_Roblox
https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/russia-blocks-access-to-roblox-citing-extremism-related-content/3761664
https://www.interfax.com/newsroom/top-stories/115142/
https://www.manset.az/dunya/158420/bu-olke-robloxa-girisi-blokladi
