13 Fevral 2019

Hamilə və uşağı olan valideynlərin hüquqları (YAZI 1)

Hörmətli Pediatriya.az saytının izləyiciləri, 

Sizin çoxsaylı müraciətlərinizi nəzərə alaraq Pediatriya.az saytı Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən hamilə və uşağı olan valideynlərin əsas hüquq və vəzifələrini sual-cavab formatında təqdim edir. Xatırladırıq ki, Azərbaycanın ilk milli pediatrik internet portalı olan – PEDİATRİYA.AZ uşaqlarımızın sağlam gələcəyi naminə ailələrin tibbi maarifləndirilməsi, həmçinin vacib tibbi xəbərlərin ictimaiyyətə çatdırılması məqsədilə yaradılmışdır.

Sual: Əmək müqaviləsi bağlanılarkən kimlərə sınaq müddəti təyin edilmir?

Cavab: Əmək müqaviləsi bağlanılarkən sınaq müddəti yaşı 18-dən az olan şəxslərlə, müsabiqə yolu ilə müvafiq vəzifəni tutanlarla, hamilə və üç yaşına çatmamış uşağı olan qadınlara, habelə üç yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən kişilərə, təhsil müəssisələrini bitirdiyi ildə ixtisası (peşəsi) üzrə ilk dəfə işə götürülən şəxslərə, ödənişli seçkili vəzifəyə seçilmiş şəxslərə, iki ay müddətinədək əmək müqaviləsi bağlanılan şəxslərə, tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilən digər hallarda müəyyən edilmir. (Maddə 52)

Sual: Hamilə qadınlar attestasiyadan keçirirlər?

Cavab: Xeyr, hamilə qadınlar, uşağının üç yaşınadək sosial məzuniyyətdə olan və həmin məzuniyyət bitdikdən sonra bir ildən az müddətdə müvafiq vəzifədə (peşədə) çalışan qadınlar (uşağını təkbaşına böyüdən kişilər) attestasiya olunmurlar. (Maddə 66)

Sual: Bəs bu kateqoriyadan olan praktik tibb və ya əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan işçilər necə? 

Cavab: Hamilə qadınların, uşağının üç yaşınadək sosial məzuniyyətdə olan və həmin məzuniyyət bitdikdən sonra bir ildən az müddətdə müvafiq vəzifədə (peşədə) çalışan qadınların (uşağını təkbaşına böyüdən kişilərin) sertifikasiyası keçirilmir. (Maddə 67-1)

Sual: Bu qayda Azərbaycan Respublikasında dövlət ümumi təhsil müəssisələrində işləyən təhsilverənlərə də şamil olunur? 

Cavab: Bəli şamil olunur. Hamilə qadınların, uşağının üç yaşınadək sosial məzuniyyətdə olan və həmin məzuniyyət bitdikdən sonra bir ildən az müddətdə müvafiq vəzifədə (peşədə) çalışan qadınların (uşağını təkbaşına böyüdən kişilərin) sertifikatlaşdırılması keçirilmir. (Maddə 67-2)

Sual: Əmək müqaviləsinin ləğv olunması qadağan edilən işçilər və hallar hansılardır?

Cavab: İşəgötürən tərəfindən hamilə, habelə üç yaşınadək uşağı olan qadınların, üç yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən kişilərin bu Məcəllənin 70-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş əsaslarla əmək müqaviləsinin ləğv edilməsi qadağandır. (Maddə 79)

Sual: Qısaldılmış iş vaxtı kimlərə şamil olunur və müddəti nə qədərdir?

Cavab: İşçilərin ayrı-ayrı kateqoriyalarına, onların yaşı, səhhəti, əmək şəraiti, əmək funksiyasının xüsusiyyətləri və digər hallar nəzərə alınaraq bu Məcəllə ilə və müvafiq normativ hüquqi aktlarla, habelə əmək müqaviləsinin, kollektiv müqavilənin şərtləri ilə qısaldılmış iş vaxtı müəyyən edilə bilər. Qısaldılmış iş vaxtının müddəti həftə ərzində 16 yaşınadək işçilər üçün 24 saatdan, 16 yaşdan 18 yaşadək işçilər və 1-ci, 2-ci qrup əlil olan işçilər üçün, həmçinin hamilə və yaşyarımadək uşağı olan qadınlar və 3 yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən valideynlərüçün 36 saatdan artıq olmamalıdır. (Maddə 91)

Sual: Hansı hallarda hamilə qadınlara natamam iş vaxtı tətbiq edilir?

Cavab: İşçinin səhhəti və fizioloji vəziyyəti (hamiləlik, əlillik, 18 yaşınadək sağlamlıq imkanlarının məhdudluğu), habelə xroniki xəstəliyi olan uşağının və digər ailə üzvünün səhhəti müvafiq tibbi rəyə görə əmək funksiyasının natamam iş vaxtında yerinə yetirilməsini tələb edərsə, habelə on dörd yaşına çatmamış, yaxud sağlamlıq imkanları məhdud uşağı olan qadınlara ərizələrilə işəgötürən natamam iş vaxtı (iş günü, yaxud iş həftəsi) müəyyən etməlidir. (Maddə 94) Hamilə, 14 yaşına çatmamış uşağı, yaxud sağlamlıq imkanları məhdud uşağı olan, habelə tibbi rəy əsasında xəstə ailə üzvünə qulluq edən qadınların xahişi ilə işəgötürən onlara işlənmiş vaxta mütənasib əmək haqqı ödənilən natamam iş günü və ya natamam iş həftəsi müəyyən etməlidir. Bu halda qadının gündəlik və ya həftəlik iş vaxtının müddəti tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir. Hamilə və 3 yaşınadək uşağı olan qadınların həm özünün, həm də uşağının tibb müəssisələrində dispanser və ambulator müayinələrinin keçirildiyi, həkim məsləhətləri aparıldığı günlərdə orta əmək haqqı saxlanılır. Belə müayinələrin keçirilməsi üçün işəgötürən hökmən hamilə qadınlara zəruri şərait yaratmalıdır. (Maddə 245)

Sual: Gecə vaxtı işlərinə kimlər cəlb edilə bilməz?

Cavab: Gecə vaxtı görülən işlərə hamilə və üç yaşınadək uşağı olan qadınların, yaşı on səkkizdən az olan işçilərin cəlb edilməsinə yol verilmir. (Maddə 98) Hamilə qadınların və 3 yaşına çatmamış uşağı olan qadınların gecə işlərinə, iş vaxtından artıq işlərə, istirahət, iş günü hesab edilməyən bayram və digər günlərdə işə cəlb edilməsinə, habelə onların ezamiyyətə göndərilməsinə yol verilmir. 3 yaşından 14 yaşınadək uşağı olan, həmçinin sağlamlıq imkanları məhduduşağı olan qadınların iş vaxtından artıq işlərə, istirahət, bayram və iş günü hesab olunmayan digər günlərdə işə cəlb edilməsinə və ezamiyyətə göndərilməsinə yalnız onların razılığı ilə yol verilir. (Maddə 242) 

Sual: İşəgötürən işçinin hamilə olması və yaxud körpə uşağı olması səbəbindən onunla əmək müqaviləsi bağlamaqdan imtina edə bilər?

Cavab: Hamilə və ya 3 yaşına çatmamış uşağın olması səbəbinə görə qadınla əmək müqaviləsinin bağlanmasından imtina etmək yolverilməzdir. Bu qayda işəgötürənin müvafiq işi (vəzifəsi) olmadığı, habelə qadın əməyindən istifadə olunmasına yol verilməyən iş yerlərinə işə götürməkdən imtina olunan hallara şamil olunmur. İşəgötürən hamilə və ya 3 yaşına çatmamış uşağı olan qadınla bu səbəblərə görə əmək müqaviləsi bağlamaqdan imtina etdikdə, qadın imtinanın səbəbi barədə işəgötürəndən yazılı cavab verilməsini tələb etmək hüququna malikdir. Əmək müqaviləsi bağlamaqdan imtina edilməsinin səbəblərinə görə qadın hüququnun müdafiə olunması üçün məhkəməyə müraciət edə bilər. (Maddə 240)

Sual: Hamilə və yaş yarımadək uşaqlı qadınların daha yüngül işə keçirilməsi Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuşdur? 

Cavab: Tibbi rəyə uyğun olaraq hamilə qadınlar üçün hasilat və ya xidmət norması azaldılır, yaxud onlar zərərli istehsal amillərinin təsirini istisna edən daha yüngül işə keçirilirlər. Yaş yarımına çatmamış uşağı olan qadınlar, əmək funksiyasını yerinə yetirməklə yanaşı uşağını yedizdirməkdə və ya əmizdirməkdə çətinlik çəkirlərsə, işəgötürən qadının ərizəsi ilə onu uşağı yaş yarımına çatanadək başqa yüngül işə keçirməlidir və ya uşağının yedizdirilməsi üçün zəruri şəraitin yaradılmasını təmin etməlidir. Qadınlar bu maddədə nəzərdə tutulmuş hallarda başqa yüngül işə keçirilərkən onların əsas vəzifələri üzrə orta əmək haqqı saxlanılır. Hamiləlik və ya uşağının yedizdirilməsi səbəblərinə görə qadınların əmək haqqının azaldılması qadağandır. (Maddə 243)

 

Ananın hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyət hüququ barədə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsindən çıxarışlar saytımızda tezliklə yerləşdiriləcəkdir.

 

PEDİATRİYA.AZ

 

 

08 Noyabr 2019
"Azərbaycanda hər kəs əsasən dərmanın keyfiyyəti ilə maraqlanır. Heç kim şprisin materialı, keyfiyyəti, steril, infeksiya…
08 Noyabr 2019
Süd və süd məhsulları gündəlik qida rasionumuzun önəmli bir hissəsini təşkil edir. Bu məhsullar zülal,…
08 Noyabr 2019
İshal varsa, səbəb var . Bu zaman immodium, tetrasiklin, levomisetin kimi dərmanlar istifadə etməyin. İshal…